AFSTUDEER ONDERZOEK

HKU theatre Design 2025

‘IK EN DE DINGEN’

Mijn afstudeeronderzoek gaat over hoe ik als maker collagetechnieken gebruik bij het theatermaken. Wat is collage voor mij? Hoe gebruik ik het? Welke mogelijkheden biedt het? En kan ik met collage grip krijgen op mijn intuïtie?

IK EN DE DINGEN

Het begon allemaal met twee gedachten. De eerste was een uitspraak die ik ooit deed toen iemand vroeg wat theater voor mij is:

“Theatermaken is een collage van de dingen die je meemaakt, door elkaar geschud en in een nieuwe context geplaatst.”

En de tweede was de constatering dat ik collages maak uit pure noodzaak. Als ik ideeën wil vastleggen, dan teken ik die niet, maar ik knip en plak. Omdat dat is wat voor mij werkt. Omdat ik op die manier zie wat ik bedoel.

Met die twee dingen in mijn achterhoofd ben ik gewoon begonnen. Ik verzamelde stapels oude boeken en tijdschriften en ging ze met mijn stanleymes te lijf. Wat ontstond was een berg beelden, fragmenten, vondsten. Toen ik genoeg materiaal had, kon ik samen met anderen gaan kijken: wat is dit eigenlijk? Wat roept het op? Wat spreekt aan? Waar raakt het? Vanuit die gesprekken en observaties ben ik tot een aantal CATEGORIEËN gekomen, manieren waarop je collage kunt inzetten binnen een maakproces.

—--------------------------------------

Gaandeweg merkte ik dat ik ook een aantal VORMREGELS heb ontwikkeld in mijn manier van werken.

—--------------------------------------

CATEGORIEËN:

OPEN: beelden die nog niet vastliggen, die je op allerlei manieren kunt gebruiken. Ze vertellen niet per se een verhaal, maar zetten wel iets in gang.
DICHT: dat zijn beelden die ‘af’ voelen. Ze zijn sterk, maar minder flexibel inzetbaar.
WERKVORM: bijvoorbeeld bij het maken van ontwerpen voor Vis à Vis. Ik knip, scan, plak, bewerk. Photoshop, papier, printer, stanleymes – het loopt allemaal door elkaar. Zo kan ik beelden uit mijn hoofd tastbaar maken.
ASSEMBLAGE: het beeld wordt ruimtelijk, waarbij ik driedimensionale objecten samenvoeg tot iets nieuws.
3D CREATIE: dat is er nog een stap verder, waarbij de losse onderdelen echt één ruimtelijk geheel vormen, bijvoorbeeld door het geheel te verven of verder af te werken.
INSPIRATIE (voor mezelf en voor anderen): toen ik bijvoorbeeld werd gevraagd de poster voor onze afstudeervoorstelling ‘MIRAGE’ te maken, liep ik compleet vast. Ik heb toen twee werken aan Puk en Maggie gegeven met de woorden: “succes ermee”. Gelukkig konden zij er wél iets mee, en ontstond er alsnog een poster.
VIND & VOEG TOE: dat zijn foto’s van collages die mensen per ongeluk hebben gemaakt – een compositie met mijn gedachten eroverheen getekend. Voor mij is dat een oproep: blijf openstaan voor wat je omgeving je biedt.
DECONSTRUCTIE LOCATIE: het snijden in foto’s van echte plekken. Fragmenten van realiteit worden nieuwe bouwstenen.

VORMREGELS:

GEBRUIK KADERS:
een toneellijst, een container op straat, het werk moet ergens duidelijk beginnen. Een grens tussen de werkelijkheid en dat wat jij werkelijk gemaakt hebt.
WERK VANUIT INTUÏTIE:
de vormen zijn leidend. Niet jij maar het materiaal bepaalt waar het heen wil.
WERK VANUIT DE REALITEIT:
speel met schaal en met context maar mix niet te veel ‘werelden’. Ik kies foto’s en objecten die ik aantast, ik gebruik geen gekleurde vlakken of mozaïek-achtige dingen.
PLAKSPANNING:
je bent de foto of het materiaal toevallig tegengekomen; je hebt er maar één van. Je kan het maar één keer vastplakken of gebruiken. Er zijn zo veel mogelijkheden maar je moet iets kiezen...

COLLAGE ALS SCRIPT

Als laatste stap in mijn onderzoek vroeg ik me af of ik COLLAGE ALS SCRIPT kon inzetten. Of ik vanuit een collage een dramaturgie kon halen. Zo ontstond ‘IK EN DE DINGEN’, mijn performance voor het Kikker Kontainer-project. In een glazen container op het Janskerkhof werkte ik drie dagen op een levensgrote snijmat aan de collages die ik voor dit project had gemaakt.

Elke dag had een eigen thema: Dag 1 – Planten en mensen. Dag 2 – Dieren en mechanica. Dag 3 – Vissen versus objecten.

In eerste instantie wilde ik als een soort reptiel in een aquarium gaan werken. Gewoon laten zien hoe ik maak, zonder uitleg, zonder contact. Maar het was veel te warm in de container, dus ik zette de deuren open. En dat opende een hele nieuwe laag.

Mensen staken hun hoofd naar binnen, deelden associaties, vroegen dingen of maakten een praatje. Een vrouw wilde zelfs haar haarclip ruilen voor een babybeen waar ik op dat moment aan werkte. Door dat soort ontmoetingen begon ik me af te vragen:

Gaat deze performance nog over collage als script? Of gaat hij over de vraag:

“Is het maken van collages een theatraal proces?”